پروپوزال کتاب
عرفان و زمین زندگی
۱. چکیده
کتاب «عرفان و زمین زندگی» بازخوانی تازهای از میراث عرفانی ایران است؛ میراثی که همواره در تذکرهها و متون کلاسیک آمیخته به افسانه و خرافه روایت شده است. نویسنده با رویکردی انتقادی و انسانگرایانه میکوشد گوهرهای ناب این میراث را از لابهلای افسانهها بیرون بکشد و آن را با نیازهای زندگی امروز پیوند زند.
کانون پژوهش کتاب بر «عرفان انسانگرا»ی خراسان است؛ نحلهای که در قرون دوم تا پنجم هجری با چهرههایی چون بایزید بسطامی، ابوالحسن خرقانی و ابوسعید ابوالخیر شکل گرفت. عرفانی که در برابر عرفان فلسفی و متافیزیکی ابنعربی، به رنج و نیاز انسانها، شفقت، مهرورزی و حتی حیواندوستی توجه داشت.
این اثر نشان میدهد که عرفان انسانگرای خراسان نه تنها بازتاب تجربههای عرفانی، بلکه تلاشی برای بازگرداندن «خودباوری» به ایرانیان پس از فروپاشی هویت فرهنگی در برابر خلافت عربی-اسلامی بود. در این مسیر، زبان فارسی نوین نیز جایگاهی تازه یافت و به زبان مردم و فرهنگسازی بدل شد.
کتاب به بررسی روایتهای عرفانی از بایزید تا حافظ میپردازد، خرافات و کرامات افسانهای را کنار میزند و رگههای انسانگرایانه، نقد اجتماعی و بازخوانی تازهای از نسبت عرفان با قرآن، فرهنگ ایرانی و اساطیر کهن ارائه میدهد.
۲. ویژگیها و تمایزها
- تمرکز بر عرفان انسانگرا در برابر عرفان فلسفی و متافیزیکی.
- تفکیک افسانه و کرامت از میراث عرفانی و برجسته کردن عنصر خودباوری.
- پیوند عرفان با زبان و فرهنگ ایرانی (از مانویت و زرتشتیگری تا شاهنامه فردوسی).
- بهرهگیری از نگاه انتقادی و فلسفی همراه با روایت ادبی و داستانی.
- طرحی نو برای گفتوگوی عرفان با زندگی معاصر و پرسشهای انسان امروز.
۳. مخاطب هدف
- فارسیزبانان مهاجر و اهل فرهنگ در اروپا و آمریکا.
- دانشجویان و پژوهشگران حوزه عرفان، ادبیات فارسی و فلسفه دین.
- خوانندگان عمومی علاقهمند به عرفان تطبیقی، معنویت انسانگرایانه و فلسفه زندگی.
۴. ساختار کتاب
- بخش نخست: زمینههای تاریخی و فکری (دین، عرفان ایرانی پیش از اسلام، عرفان پس از اسلام، خراسان و امپراتوری عربی-اسلامی).
- بخش دوم: شخصیتهای محوری عرفان انسانگرا (بایزید بسطامی، حلاج، خرقانی، ابوسعید ابوالخیر).
- بخش سوم: میراث عارفان در آثار عطار، مولوی، سعدی و حافظ.
- بخش چهارم: نسبت عرفان انسانگرا با قرآن، اساطیر ایرانی و زندگی امروز.
- ضمائم: منابع و مآخذ، اشخاص و قبیلهها، مکانها.
(فهرست مطالب کامل در نسخه پیوست قابل ارائه است.)
۵. درباره نویسنده
علی طهماسبی گنجور تاکنون چندین اثر در حوزه تاریخ اندیشه، عرفان و دین منتشر کرده است، از جمله: اندوه یعقوب، مریم مادر کلمه، دغدغههای فرجامین، تاریخمندی زبان قرآن، و از مناسک نوزایی تا فرایند فردیت.
وبسایت رسمی: ali-tahmasbi.com
۶. وضعیت نشر
کتاب هنوز در ایران به دلیل محدودیتها و سانسور گسترده امکان انتشار نیافته است. نویسنده اکنون قصد دارد آن را در خارج از ایران به صورت نسخه الکترونیکی و چاپی، از طریق ناشر معتبر، منتشر کند.
